Wybrane choroby oczu

Jaskra

Jaskra to schorzenie oczu, które doprowadza do trwałego, nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego (neuropatii nerwu wzrokowego) a co za tym idzie do pogorszenia widzenia, a nawet do utraty wzroku.

 

Uszkodzenie nerwu wzrokowego może być spowodowane podwyższonym ciśnieniem w gałce ocznej (ciśnienie wewnątrzgałkowe) lub zaburzeniami  ukrwienia.  Oba mechanizmy doprowadzają do obumierania nerwu wzrokowego.

Czynniki ryzyka wystąpienia jaskry:

występowanie w rodzinie

rasa

wiek po 35 roku życia (ilość chorych wzrasta wraz z wiekiem)

niskie ciśnienie ogólne krwi

zaburzenia gospodarki tłuszczowej (hipercholesterolemia/hiperlipidemia)

zbyt intensywnie leczone nadciśnienie krwi

migreny

objawy naczynioskurczowe (stale zimne stopy i dłonie)

stres

podwyższony poziom ciśnienia w oku

krótkowzroczność powyżej -4.0 D.

Osoby mające od 1 do 3 ww. czynników ryzyka, powinny badać oczy 2 razy w ciągu roku. Osoby o większej licznie czynników – powinny bezzwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Jaskra przebiega zazwyczaj podstępnie, większość pacjentów we wczesnych stadiach choroby nie ma żadnych objawów. Dlatego wykrycie jaskry we wczesnym stadium choroby wymaga aktywnych poszukiwań. Wczesne rozpoznane jest bardzo ważne, ponieważ zazwyczaj można uniknąć całkowitej utraty widzenia, jeżeli leczenie jest odpowiednie i podjęte w odpowiednim czasie.

 

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD)

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD – Age-related Macular Degeneration) zwane potocznie zwyrodnieniem plamki żółtej jest chorobą oczu, która doprowadza do częściowej lub całkowitej nieodwracalnej utraty wzroku. Przyczyną jest uszkodzenie plamki żółtej, części siatkówki odpowiedzialnej za widzenie centralne, ostrość obrazów oraz rozpoznawanie kolorów. Choroba rozwija się najczęściej u osób pomiędzy 50 a 60 rokiem życia oraz u osób, u których występuje rodzinne obciążenie.

Częstość występowania AMD zwiększa się wraz z wiekiem. U osób po 45 – 50 roku życia częstość zachorowania wynosi 8%, a w przypadku populacji 80-latków osiąga 40%. W Polsce szacuje się, że liczba chorych na AMD wynosi około 1,2 – 1,5 mln osób, a na całym świecie 30 – 40 mln. Dane statystyczne wielu krajów wskazują na wzrastającą tendencję zachorowalności na AMD. W krajach rozwiniętych AMD jest główną przyczyną nieodwracalnej ślepoty u osób powyżej 50 roku życia. Dlatego określenie „epidemia ślepoty” używane w związku z tą chorobą wydaje się mieć uzasadnienie.

Przyczyny AMD

Do najważniejszych przyczyn wystąpienia choroby, poza uwarunkowaniem genetycznym, zalicza się promieniowanie ultrafioletowe (zbyt ostre światło słoneczne) oraz niedobór mikroelementów, takich jak: selen, cynk, witaminy E i C.

Szkodliwe działanie wyżej wymienionych czynników zewnętrznych prowadzi do powstania tzw. wolnych rodników. Wolne rodniki są bogatymi w energię cząsteczkami, niestabilnymi pod względem chemicznym. Powstają one w naszym organizmie w wyniku procesów przemiany materii i wpływu otaczającego nas świata. Wolne rodniki przyspieszają starzenie się komórek i mogą prowadzić do ich śmierci, jeśli nie zostaną zneutralizowane. Siatkówka, a w szczególności plamka, której zapotrzebowanie na energię jest wysokie, to idealne miejsce powstawania wolnych rodników. Nadmiar wolnych rodników może prowadzić do powstania takich chorób oczu jak zaćma czy AMD.  W młodym wieku wolne rodniki nie stanowią problemu dla organizmu. Utrzymywany jest stan równowagi, co pozwala je neutralizować. Wykorzystywane są do tego witaminy i mikroelementy, zwane antyoksydantami, które pochodzą z pożywienia.

Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka wystąpienia AMD dzieli się na niemodyfikowalne (niezależne od nas) oraz modyfikowalne (te, na które mamy wpływ).

Do czynników niemodyfikowalnych należą:

czynniki genetyczne (występowanie choroby w rodzinie)

zaawansowany wiek

płeć – AMD występuje częściej u kobiet

rasa – najczęściej chorują osoby o białym kolorze skóry, najrzadziej o czarnym kolorze skóry

kolor tęczówki – osoby z niebieskimi tęczówkami częściej zapadają na AMD.

Modyfikowalne czynniki ryzyka to:

nadciśnienie tętnicze

cukrzyca

otyłość

palenie tytoniu – jest to jeden z najistotniejszych czynników środowiskowych, sprzyjających rozwojowi AMD (palacze 6-krotnie częściej chorują w porównaniu z osobami niepalącymi).

Objawy

Pierwsze objawy choroby są trudne do uchwycenia i niecharakterystyczne. Może wystąpić dyskomfort w trakcie wykonywania codziennych czynności, takich jak pisanie, czytanie czy sznurowanie butów. Litery stają się niewyraźne i zamazane, a oglądane przedmioty zniekształcone. Bardzo charakterystyczne dla tej choroby jest występowanie mroczka centralnego, czyli ciemnej plamy w środku oglądanego obrazu. Postęp choroby powoduje stopniowe powiększanie mroczka centralnego z coraz większym zanikiem ostrości, kontrastu i barw w pozostałej części pola widzenia. Z czasem chory centralnie nie widzi już nic poza ciemną plamą.

Choroba może postępować powoli i początkowo bezobjawowo. Pierwsze oznaki choroby pojawiają się w momencie późnego jej stadium, gdy znaczna część plamki żółtej uległa już uszkodzeniu.

Wyróżniamy dwie postacie AMD – suchą i wysiękową. Postać sucha charakteryzuje się występowaniem druzów, czyli złogów odkładających się w okolicy dołka środkowego. W postaci wysiękowej tworzą się nowe naczynia krwionośne, które są kruche i często dochodzi do ich uszkodzenia. Konsekwencją tego są wylewy krwi doprowadzające do zaburzeń widzenia.

Leczenie

Dotąd nie ma skutecznego sposobu leczenia suchej postaci AMD, można tylko spowolnić  postęp choroby. Postępowanie w tej postaci AMD sprowadza się do zapobiegania rozwojowi już istniejącego zwyrodnienia, a przede wszystkim do hamowania jego przejścia i w postać wysiękową. W związku z dużym udziałem stresu oksydacyjnego w powstawaniu AMD, ważne jest wzbogacenie codziennej diety o antyoksydanty (przeciwutleniacze)i minerały, takie jak: witamina E (tokoferol), witamina C ( kwas askorbinowy), cynk, glutation, a w szczególności karotenoidy występujące w plamce, takie jak zeaksantyna i luteina. W uzupełnianiu diety pomaga stosowanie odpowiednich suplementów. W przypadku postaci wysiękowej  stosuje się terapię mającą na celu zahamowanie tworzenia się nowych naczyń krwionośnych.

Zaćma (katarakta)

Inaczej określana kataraktą, jest chorobą oczu prowadząca do zmętnienia soczewki częściowego lub całkowitego. Występuje głównie u osób starszych, po 60 roku życia i może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Zaćma może również być skutkiem terapii sterydami, konsekwencją jaskry, cukrzycy oraz urazów oczu. Do zmętnienia soczewki może doprowadzić również silne promieniowanie ultrafioletowe i radioaktywne. Do najczęstszych objawów zaćmy należą:

przymglone, niewyraźne widzenie,

zaburzenia w ocenie odległości.

Zaćma może rozwijać się przez bardzo długi okres czasu, bezobjawowo i bezboleśnie. Jedynym rodzajem leczenia jest leczenie operacyjne.

Zapalenie spojówek

Jest to najczęstsza choroba oczu, charakteryzująca się takimi objawami, jak: zaczerwienienie oczu, pieczenie, swędzenie, kłucie, uczucie ciała obcego w oku, światłowstręt, łzawienie, ciężkość i sklejenie rzęs oraz powiek po przebudzeniu. Symptomy te występują w różnym stopniu nasilenia, w zależności od typu i czasu trwania choroby. Przyczyny zapalenia spojówek mogą być bardzo różne – od typowych czynników drażniących (dym, pył, wiatr, zanieczyszczenia powietrza, itd.), nieprawidłowego wydzielania lub składu łez, aż do różnego typu zakażeń. Przyczyną może być także nieodpowiednia korekcja wady wzroku, źle dobrane soczewki kontaktowe, ogólne wyczerpanie organizmu czy zbyt długie patrzenie w ekran monitora komputera, albo telewizora.

Zespół suchego oka

Jest to często występujące schorzenie oczu. Polega na niedostatecznym wydzielaniu łez lub na nieprawidłowym ich składzie. W konsekwencji, zarówno rogówka, jak i spojówki nie są dostatecznie nawilżone, przez co stają się podatne na zakażenia drobnoustrojami oraz wpływ czynników drażniących. Przyczynami niedoboru łez mogą być : suche powietrze (np. z powodu ogrzewania czy klimatyzacji) oraz długie wpatrywanie się w monitor komputera. Wszystko to powoduje, że zbyt rzadko mrugamy, może też nasilać parowanie łez.

Najczęściej w przebiegu zespołu suchego oka występują:

uczucie „piasku pod powiekami”, uczucie ciała obcego

ból, świąd i pieczenie

zwiększona ilość śluzu

łzawienie – tzw. „płaczące suche oko”

światłowstręt

zaczerwienienia oczu

zamglone widzenie.

Objawy nasilają się pod koniec dnia, w związku z długotrwałą pracą wzroku (wielogodzinne czytanie czy praca przy komputerze) lub ekspozycją na niekorzystne czynniki środowiskowe (wiatr, zimne powietrze, słońce). Najczęściej występują u osób żyjących w klimacie umiarkowanym i narażonych zimą na niższy poziom wilgotności powietrza, związany np. z systemami ogrzewania.

Istotnym celem leczenia jest unikanie szkodliwych czynników zewnętrznych, wpływających na powstanie zespołu suchego oka. Podstawą leczenia zespołu suchego oka jest dostarczanie oczom brakujących łez, czyli stosowanie preparatów sztucznych łez. Każdy z nich w swoim składzie zawiera wodę oraz substancje o dużej lepkości, których zadaniem jest wiązanie wody i zatrzymywanie jej na powierzchni oka. Dodatkowo ich właściwości fizyczne sprawiają, że na powierzchni rogówki i spojówek tworzy się jednolita warstwa, która chroni przed wysychaniem i jednocześnie wyrównuje nierówności i ubytki nabłonka rogówki. Dużą rolę odgrywa również prawidłowa dieta oraz leczenie chorób będących przyczyną zespołu suchego oka.

Dowiedz się więcej, jak nawilżać oko.

Alergiczne choroby narządu wzroku

Narząd wzroku może być miejscem chorób alergicznych. Spojówka jest bardzo częstym miejscem odczynu alergicznego, ze względu na jej bezpośredni kontakt z alergenami środowiska zewnętrznego.

Wyróżniamy kilka rodzajów alergii oczu. Zwykle przyczyną jest narażenie oka na czynnik drażniący – alergen w postaci np. pyłków, roztoczy kurzu, składników chemicznych kosmetyków czy zanieczyszczeń innego rodzaju. Najczęściej spotykane objawy to: swędzenie i pieczenie oczu, zaczerwienienie, łzawienie oraz ewentualnie obrzęki powiek. Alergie można leczyć farmakologicznie, jednak podstawową zasadą jest unikanie alergenu. O tym, jak walczyć z alergią należy rozmawiać z lekarzem okulistą oraz lekarzem alergologiem.

superoptic